Ahmet Koru: Hasat bitiyor, fiyat hala yok

Koru, maliyetin altında oluşan piyasa fiyatının üreticiyi zarara soktuğunu belirterek, makul bir taban fiyatın derhal açıklanmasını ve çeltik-pirinç ithalatının durdurulmasını istedi.

Türkiye çeltik üretiminin yaklaşık yüzde 40'ından fazlasını karşılayan Edirne'de tarlalar boşalıyor, kurutma tesislerinin önü kamyonlarla doluyor. Ancak üreticinin aylardır sorduğu tek soru hala yanıtsız: “Çeltik hangi fiyattan alınacak?”

Keşan TSO Meclis Başkanı Ahmet Koru, bu belirsizliğin yalnızca çiftçiyi değil, bölge ekonomisinin tamamını beklemeye aldığını söyledi. "Hasadın sonuna geldik, ama ortada bir fiyat yok. Üreticimiz alın terini, fiyatı bilmeden teslim etmek zorunda bırakılıyor" dedi.

MALİYET 47 LİRAYI AŞTI, PİYASA 35 LİRAYA İNDİ

Üretici örgütlerinin maliyet raporuna göre bir kilogram çeltiğin üretim maliyeti 47,26 liraya ulaştı. Bölgede geçen yıl 40-42 lira bandında alıcı bulan iri taneli Baldo vari çeltik, bu yıl 35-36 lira bandına geriledi. Edirne Ziraat Odası, maliyet artışının bir yılda yüzde 30'u aştığını açıkladı.

Koru, tablonun açık olduğunu söyledi: "Mazot, gübre, ilaç, arazi kirası, hasat ve kurutma masrafı katlandı. Çiftçimiz bugün ürününü sattığında masrafını bile çıkaramıyor. Bu, alın terinin karşılıksız kalması demektir."

BELİRSİZLİK PİYASAYI KİLİTLEDİ

TMO'nun 2024 yılında hasatla birlikte, 13 Eylül'de fiyat açıkladığını hatırlatan Koru, geçen yılki gecikmeye dikkat çekti. 2025 ürünü çeltiğin alım fiyatı ancak 23 Ocak 2026'da, hasat tamamen bittikten aylar sonra duyurulmuştu.

"Fiyat açıklanmadığı için fabrikalar alım yapmıyor, tüccar bekliyor, üretici elindeki ürünü ya düşük fiyata satıyor ya da depoda tutup faiz yüküyle boğuşuyor" diyen Koru, sözlerini şöyle sürdürdü: "Çeltik bölgemizin can damarıdır. Fabrikadan nakliyeciye, zirai ilaç bayisinden akaryakıtçıya, mahalle esnafına kadar odamızın üyeleri bu belirsizliğin bedelini ödüyor. Çiftçi parasını alamayınca çarşıda alışveriş duruyor, veresiye defterleri kabarıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın geçtiğimiz günlerdeki Edirne ziyaretinde de fiyata ilişkin bir açıklama gelmemesi üreticimizin umudunu kırdı."

Koru, TMO'dan beklentilerini şöyle sıraladı: Fiyat gecikmeden açıklanmalı, maliyetin altında kalmamalı ve üreticiye makul bir kazanç bırakmalı. Alım bedelleri de hububatta olduğu gibi kısa sürede üreticinin hesabına geçmeli.

HASAT DÖNEMİNDE İTHALAT KAPISI KAPANMALI

Koru, fiyatları baskılayan ikinci büyük sorunun ithalat olduğunu vurguladı. Yılın ilk yedi ayında yalnızca Edirne üzerinden 18 bin tonu aşkın çeltik ve pirinç ithal edildiğini hatırlattı. "Rekoltenin bereketli olduğu bir yılda ucuz ve kalitesiz ithal ürünün piyasaya girmesi, yerli üreticinin fiyatını doğrudan aşağı çekiyor" diyen Koru, şu çağrıyı yaptı: "Çeltik ve pirinç ithalatı bir an önce durdurulmalı. Kaynağı, kalıntı düzeyi ve kalitesi belirsiz ürünler sofralarımıza girmemeli. Ülkemizin kendi çiftçisi varken başka ülkelerin çiftçisini desteklemenin anlamı yok."

Koru, Avrupa Birliği tarafından 2025 yılında Korunmuş Menşe Adı ile tescillenen İpsala Pirinci'ne de dikkat çekti: "Dünyanın tanıdığı bir değeri üretiyoruz. Ama bu değer, ancak onu yetiştiren çiftçi ayakta kalırsa yaşar."

ÜRETİMİN SÜRMESİ İÇİN DESTEK TALEPLERİ

Koru, çiftçinin gelecek yıl da ekim yapabilmesi için atılması gereken adımları şöyle sıraladı: TMO, maliyeti karşılayan ve üreticiyi koruyan alım fiyatını hasat bitmeden açıklamalı. Hasat ve satış döneminde çeltik ve pirinç ithalatı durdurulmalı, ithal ürünlere sıkı kalite denetimi uygulanmalı. Çeltikte fark ödemesi, mazot ve gübre destekleri artan maliyetlere göre güncellenmeli. Kurutma ve depolama için enerji desteği verilmeli, İpsala Lisanslı Deposu başta olmak üzere depo kapasitesi artırılmalı.

"Fiyatlar maliyetin altında kalırsa gelecek yıl ekim alanları daralır. O zaman ithalata daha bağımlı hâle geliriz" uyarısında bulunan Koru, sözlerini şöyle tamamladı: "Türk çiftçisi üretmeye devam etmek istiyor. Devletimizden tek beklentimiz, bu emeğe sahip çıkılmasıdır. Üreticimizin alın terini korumak, bölgemizin ve ülkemizin geleceğini korumaktır." dedi.